Compassie Concreet: alle blogs in overzicht

(more…)

Compassie Concreet 12: Zelfcompassie 3/3

“Iedereen accepteert me zoals ik ben. Nu ik nog” – Loesje

Zonder oordelen kijken naar je eigen emoties is het derde basiselement van zelfcompassie. Onze menselijke neiging is om te vechten of te vluchten als we pijn voelen. We sluiten ons af van onze emoties en lopen het risico verstrikt te raken in onze eigen gedachten hier over. Toch kunnen we er bewust voor kiezen om ons niet te verliezen in belemmerende gedachten. Wanneer we iets pijnlijks ervaren doen we als het ware een stap terug en bemerken: aha, dit denk, voel ervaar ik op dit moment. Je denkt bijvoorbeeld: Ik ben zo’n sukkel! Als je dit opmerkt, dan kun je er achteraan denken: Ik ben gewaar dat ik mezelf een sukkel noem. De vergelijking met een film kan behulpzaam zijn. Wanneer je door de het verhaal van de film wordt meegesleept beleef je de gevoelens van de acteurs mee. Je voelt angst of ontroering. Wanneer je achterbuurman met een zak snoep begint te kraken weet je weer dat je naar een filmdoek kijkt, je ontspant weer en laat de emoties weer los. Zo kunnen we ook ons gewaar worden van onze gedachten en verhalen die we in ons hoofd maken en ons er van losmaken. Een belangrijke eerste stap om zonder oordelen naar onszelf te leren kijken is opmerken wat er werkelijk gebeurt. We kunnen het meer opmerkzaam worden van onze gedachten, onze gevoelens en fysieke sensaties oefenen. Wanneer we zien wat er is, niet meer en niet minder, dan kunnen we op de meest doeltreffende manier reageren vanuit een open houding. (more…)

Compassie Concreet 11: Zelfcompassie 2/3

Een mens lijdt het meest door het lijden dat hij vreest’ – gezegde

 

Het tweede basiselement van zelfcompassie dat Kristin Neff*) onderscheidt, is de erkenning dat lijden onvermijdelijk deel uit maakt van het leven. Waarom is pijn onvermijdelijk in het leven? Iedereen wordt wel eens ziek, krijgt wonden, wordt oud, ook zorgprofessionals. Iedereen krijgt te maken met de dood. Veel gevoelens hebben met pijn te maken, bijvoorbeeld angst, verdriet, schuld, jaloezie. Onze geest doet een schepje bovenop de fysieke pijn. We lijden psychisch wanneer we geloven dat wat zich voor doet anders zou moeten zijn dan het is en we hebben onze belemmerende overtuigingen, gedachten, oordelen: Ik ben niet slim genoeg. Mijn collega doet het beter dan ik. Ik mag geen fouten maken. Er zijn talloze redenen om pijn te ervaren. Helaas gaan we in het algemeen niet zo doeltreffend om met onze ervaren pijn. Wanneer we leren onder ogen te zien dat lijden onvermijdelijk deel uit maakt van het leven, dan verminderen we de pijn zelf niet, maar onze relatie met de pijn. We zetten een stap achteruit en maken ons los van onze gedachten, overtuigingen, oordelen. Hierdoor ontstaat er meer ruimte, openheid. Onze gedachten kunnen ons verhinderen in verbinding met anderen te blijven, omdat we vechten om onze eigen pijnlijke zaken te onderdrukken of we onszelf verblinden met onze oordelen en overtuigingen. Daarom is het belangrijk om aandacht te besteden aan ons eigen lijden, zodat er meer ruimte komt om compassie aan zorgvragers te kunnen geven. (more…)

Compassie Concreet 8: Empathie

Let the beauty of what you love be what you do. – Roemi

Het begrip empathie is verwant aan het begrip compassie. Vanuit compassie luister je empathisch naar anderen. Empathie als ‘het vermogen om je in te leven in de emoties van anderen’. Wanneer we in staat zijn empathisch te luisteren, dan zijn we doordrongen van het feit dat binnen de belevingswereld van de ander datgene wat de ander zegt waar is*). We hoeven het daar niet mee eens te zijn, maar we zijn bereid de beleving van de ander als waar te accepteren. Empathie is niet hetzelfde als ‘dezelfde gevoelens hebben als de ander’. Als we meeleven met een verdrietig persoon zijn we zelf niet verdrietig. We beseffen wel wat het is om zo’n verdriet te hebben. Met empathie in de zorg wordt vaak niet alleen de emotionele betrokkenheid bedoeld, maar ook de beroepshouding van met aandacht luisteren. ‘Meelijden’ valt buiten het begrip empathie. Wanneer we de gevoelens van de ander zelf ook echt voelen tijdens de beroepsuitoefening is er werk voor ons aan de winkel. Dat we ons bijvoorbeeld zelf wanhopig voelen als we contact hebben met een wanhopige patiënt. We helpen de ander hier niet mee, sterker nog, we maken de situatie voor de ander alleen maar erger. Hij voelt zich niet erkend en gesteund, maar heeft het gevoel dat wij met zijn emoties aan de haal gaan. Hij blijft onbegrepen achter. Zijn we zelf zo uit balans, dan helpen we de ander meer door zo snel mogelijk orde op zaken te stellen en tot die tijd even een gepaste emotionele afstand te houden. Als we wel empathisch zijn voelt de ander zich serieus genomen, hij voelt zich gehoord. Dat is gelijk een mooie graadmeter en daar kunnen we concreet naar vragen bij patiënten.

Compassie concreet

  • Vraag je wel eens aan een patiënt of hij vindt dat jij hem goed begrijpt? Luister je naar het antwoord? Wat levert het je op om empathisch te luisteren?
  • Hoe is het met jouw empathisch vermogen? Wanneer lukt het om empathisch te luisteren? Wanneer vind je dat lastig? Welke onvervulde behoefte bespeur je dan bij jezelf? Wat heb je dan nodig?
  • Sta eens stil bij jezelf: hoe is het met jouw emoties gesteld? Weet je van jezelf of je zonder de emoties van de ander over te nemen je toch kunt inleven in patiënten? Hoe kom je hier achter?
  • Leestip: Duyndam, J., Denken, passie en compassie; tijdreizen naar gemeenschap, Kampen 1997. Of lees het beeldende verhaal over emotionele toe-eigening: www.supervisionair.nl/artikelen/pasopvoorplamoenen.php.

*) J. Duyndam

 

Over de auteur: Irene Muller-Schoof

(more…)

Compassie Concreet 4: Aandacht

Het is hier fantastisch, ik wou dat ik erbij was – Lama Surya Das

Echt contact met je patiënt hebben betekent dat je met je volle aandacht bij de ander bent vanuit jouw volledige aanwezigheid. Je luistert, bent stil, zonder oordelen of invullen voor de ander. Als iemand echt contact met je heeft ervaar je iets bijzonders, een verbinding van hart tot hart. Je voelt je gehoord en gezien, serieus genomen. Dat geeft vertrouwen in jou als zorgprofessional. In de dagelijkse praktijk doe je het bewust of onbewust. Soms kan het moeilijk zijn om in volle aandacht bij je patiënt te blijven. Door een volle agenda, vermoeidheid of anderszins. We horen een paar zinnen van een patiënt en interpreteren snel: “dat is er met haar aan de hand”, “het verhaal klopt niet” of “dat zal wel meevallen”. Ondertussen is het contact verbroken, we horen de ander niet meer. Hoe kun je oefenen in dat echte contact? Je kunt beginnen met het oefenen met jezelf. Ervaar bewust wat er in jezelf leeft en doe dan even niets. Je eigen vrolijkheid, ongeduld, levenslust, slordigheid bemerken zonder oordeel, omarm het. Als je in aandacht bij jezelf kunt zijn, accepterend en vriendelijk is de stap naar de ander al gezet.

 

Compassie concreet

  1. Oefen met aandacht voor jezelf. Op het moment dat je bijvoorbeeld verdrietig, blij of geïrriteerd bent door een patiënt ga je met je aandacht naar het gevoel, benoem het zonder het te veroordelen. Sta er bij stil en bemerk wat er gebeurt. Een diepe ademhaling kan hierbij helpen.
  2. Wanneer je erg druk bent en veel gevoelens opspelen kan het nodig zijn om je even terug te trekken om weer contact met jezelf te kunnen maken. De deuren en luiken dicht doen, stil zijn, het bij je van binnen gezellig maken, het vuur opstoken of bloemen neerzetten. Dit kun je letterlijk en figuurlijk doen. Als jij weer lekker in je vel zit kun je met meer aandacht zorg verlenen.
  3. Ervaar eens bewust echte aandacht van een ander. Bij wie ervaar je dit? Hoe is dat om te ontvangen? Wat doet dat met je?
  4. Luister vandaag eens heel bewust met volle aandacht naar een patiënt, zonder invullen. Hoe is dat? Is dat anders dan je normaal doet? Wat levert het je op? En wat levert het je patiënt op?
  5. Leestip en inspiratie voor dit blog: Mededogen is zonder grenzen, Tom Kamphof.

 

Over de auteur: Irene Muller-Schoof

(more…)

TEKEN HET CHARTER VAN COMPASSION FOR CARE

Teken nu

Momenteel hebben mensen het charter getekend